W tej lekcji poznamy w skrócie zasady tworzenia i zastosowanie trzech czasów przeszłych w języku hiszpańskim: Pretérito perfecto, indefinido i imperfecto.
Imiesłów ten tworzymy odcinając dwie ostatnie litery bezokolicznika i dodając odpowiednią końcówkę.
I tak. W przypadku czasowników zakończonych na –ar odmianę kończymy na –ado.
Natomiast przy bezokolicznikach kończących się na –er oraz –ir na końcu umieszczamy –ido.
Imiesłowu nie trzeba odmieniać przez wszystkie osoby, jest on stały, co bardzo ułatwia naukę.
W przypadku czasowników nieregularnych tutaj formy imiesłowu trzeba się nauczyć na pamięć, ale na szczęście, podobnie jak w przypadku czasowników regularnych, jest ona nieodmienna (taka sama dla każdej osoby). Poniżej możesz zobaczyć listę najpopularniejszych czasowników nieregularnych w czasie Pretérito perfecto:
abrir (otworzyć) – abierto
resolver (rozwiązać) – resuelto
poner (położyć) – puesto
hacer – (robić) hecho
volver (wracać) – vuelto
descubrir (odkryć) – descubierto
escribir (pisać) – escrito
decir (powiedzieć) – dicho
ver (widzieć) – visto
Zastosowanie:
Ogólnie Pretérito perfecto służy do mówienia o czynnościach, które odbyły się niedawno w przeszłości. Najczęściej w okresie, który nie jest zakończony, czyli np. dzisiaj rano.
👀 np. Hoy he desayunado. (Dzisiaj jadłem/am śniadanie)
👀 np. He trabajado por la mañana. (Pracowałem/am rano)
Czasu przeszłego Preterito perfecto używamy gdy:
✔ chcemy powiedzieć o czynnościach, które zostały zakończone przed chwilą, a ich konsekwencje/rezultaty są nadal obecne. Warto wtedy uwzględnić też następujące określenia czasu:
hace un rato – przed chwilą,
hace cinco minutos – przed pięcioma minutami.
✔ mówimy o zdarzeniach, które odbyły się w okresie, który nadal trwa, np.:
hoy - dziś
esta mañana - dziś rano
esta semana - w tym tygodniu
este mes - w tym miesiącu
este año - w tym roku, itp.
✔ mówimy o doświadczeniach życiowych, po to, aby podkreślić czy dana czynność miała miejsce w naszym życiu, czy nie. Często w takich sytuacja używa się również następujących określeń:
nunca – nigdy
muchas veces - wiele razy
2 veces - 2 razy
ya - już
todavía no - jeszcze nie
Przykłady zastosowania:
Pretérito Perfecto odnosi się do wydarzeń z niedalekiej przeszłości. Na przykład:
¿Qué has dicho? – Co powiedziałeś?
Pretérito Perfecto używamy również po to, by zadać pytanie o doświadczenia życiowe lub opowiedzieć o nich bez precyzowania, do którego momentu w przeszłości się odnosimy:
¿Has estado en España? – Byłeś w Hiszpanii? (Czasownik ESTAR).
Pretérito Perfecto może dotyczyć doświadczeń i może być użyte, aby powiedzieć, że ktoś nigdy nie był winny w danej sytuacji w swoim życiu do chwili obecnej. Przykład:
No ha sido tu culpa en todas las veces que hemos trabajado juntos.
To nie była twoja wina we wszystkich przypadkach /razach (przez cały czas), gdy pracowaliśmy razem.
Pretérito Perfecto odnosi się do przeszłości, a dokładniej do konkretnej sytuacji w niedawnej przeszłości, która ma konsekwencje do dnia dzisiejszego lub jest ważna teraz. Przykład:
No ha sido tu culpa que llegáramos tarde ayer.
To nie była twoja wina, że wczoraj się spóźniliśmy / dotarliśmy, przybyliśmy późno.
No ha sido tu culpa. - To nie była twoja wina. (Czasownik SER).
Możemy też użyć Pretérito Perfecto, by podać lub zapytać o opinię:
– ¿Qué te ha parecido la película? – Jak ci się podobał film?
– Me ha encantado. - Zachwycił mnie.
Służy do wyrażania czynności, które mają konsekwencje w teraźniejszości.
He comido demasiado. – Zjadłem za dużo. (i teraz źle się czuję, konsekwencje)
Pretérito Perfecto w języku hiszpańskim opisuje akcje zakończone w niezakończonym okresie czasu. Używamy go zatem z perspektywy aktualnej, czyli znajdujemy się w tej przestrzeni czasowej (este día, esta semana, etc.), do której się odnosimy.
Hoy he comido mucho. Dziś dużo zjadłam. (dzień nadal trwa)
Esta semana hemos trabajado poco. W tym tygodniu pracowaliśmy mało. (tydzień nadal trwa)
-----
Czas przeszły dokonany, czyli Pretérito indefinido pozwoli nam wyrażać informacje w trybie oznajmującym związane z przeszłością. Możemy dzięki niemu opisywać po hiszpańsku czynności, które już się zakończyły.
Zasady tworzenia czasu przeszłego dokonanego
Czasowniki regularne tworzymy poprzez dodanie odpowiednich końcówek. Niewątpliwym ułatwieniem jest identyczna odmiana wyrazów zakończonych na -ER i -IR.
W przypadku czasowników nieregularnych zmiany obejmują nie tylko końcówki wyrazów, lecz także ich temat. Odmiana końcówek czasowników w większości przypadków jest taka sama, niezależnie czy jest to czasownik –AR, -IR, -ER.
Inne czasowniki nieregularne to np.: andar, poder, querer, saber, tener, hacer, decir.
Oprócz wyżej opisanej odmiany grupy czasowników z nieregularnym tematem i identycznymi końcówkami występują jeszcze dalsze czasowniki nieregularne.
* Warto zapamiętać, że w czasie przeszłym dokonanym czasownik SER i IR odmieniają się tak samo.
Zastosowanie. I tak, z czasu Pretérito indefinido korzystamy, gdy chcemy powiedzieć o czymś, co się skończyło i jednocześnie nie trwało długo.
Np. Ayer llamó mi padre. (Wczoraj zadzwonił tata)
Najczęściej zdanie w tym czasie uzupełnia się o następujące słowa:
ayer (wczoraj)
anoche (w nocy)
la semana pasada (w zeszłym tygodniu)
Za pomocą czasu Pretérito Indefinido mówi się o czynnościach zakończonych, odnoszących się do konkretnego momentu z przeszłości. W odróżnieniu od Pretérito Perfecto używa się go do opisu sytuacji, które nie wiążą się z chwilą obecną
Trabajé ayer. (Wczoraj pracowałem/am)
Czas przeszły dokonany Pretérito indefinido jest często używany z wyrażeniami takimi jak:
ayer (wczoraj),
anoche (wczoraj wieczorem)
la semana pasada (w zeszłym tygodniu)
el mes pasado (w zeszłym miesiącu)
de…a… (od…..do…..)
de pronto (nagle)
Czas przeszły dokonany w języku hiszpańskim używany jest także:
✔ do opisywania zachowań w przeszłości, które już się skończyły, np.:
Anoche estuve en el cine. (Wczoraj wieczorem byłem/-am w kinie)
✔ do opisywania sytuacji z przeszłości, które trwały dłuższy czas, ale już się skończyły, np.:
La boda duró 3 días. (Wesele trwało 3 dni)
✔ do opisywania sytuacji, które się powtarzały w przeszłości, np.:
En ese ańo visitamos tres veces la fabrica. (Tamtego roku odwiedzilismy/-łyśmy fabrykę trzy razy)
✔ do mówienia o nagłych wydarzeniach lub tych następujących po sobie w przeszłości, np.:
Ella abrió la puerta y vio una luz. (Otworzyła drzwi i zobaczyła światło)
----------------------------------
Czas przeszły niedokonany w języku hiszpańskim to czas Pretérito imperfecto.
Zasady tworzenia. Czas przeszły niedokonany w przypadku czasowników regularnych tworzymy przez dodanie do czasownika odpowiednich końcówek.
Wyróżnia się trzy koniugacje –ar, -er, -ir.
Formy 2 i 3 koniugacji (beber/vivir) w przypadku czasu przeszłego odmienia się tak samo.
Odmiana w I i III osobie liczby pojedynczej (w danej koniugacji) jest taka sama.
Zastosowanie. Ogólnie czas przeszły niedokonany Pretérito imperfecto używa się do mówienia o czynności powtarzającej się w przeszłości. Kładzie się w tym czasie nacisk na podkreślenie czasu jej trwania, np. Normalmente me levantaba a las siete. (Zwykle wstawałem/am o siódmej.)
Ponadto stosuje się go także do opisu miejsc, osób oraz tła wydarzenia,
np. Antes no hablaba bien el ingles. (Nie mówił/a dobrze po angielsku.)
Czasu Pretérito imperfecto używamy, gdy:
✔ chcemy wyrazić czynność, która powtarzała się w przeszłości, np.:
Iba a la escuela todos los días. (Codziennie chodziłem/am do szkoły.)
✔ chcemy opisywać wygląd lub zachowania osób w przeszłość, np.:
Mi amiga era alta y delgada. (Moja przyjaciółka była wysoka i szczupła.)
✔ korzystamy z mowy zależnej. Wtedy zastępujemy czasem Pretérito imperfecto czas teraźniejszy, np.: Dijo que tenía mucho trabajo. (Powiedział/a, że ma dużo pracy.)
✔ chcemy powiedzieć o tle dla innej czynności, np.:
Estaba cenando cuando me llamaron. (Jadłem/am obiad, kiedy do mnie zadzwonili.)
✔ mówimy o przyczynach sytuacji z przeszłości, np.:
Iba al cine porque tenía entradas gratis. (Poszedłem do kina, bo miałem darmowe bilety.)
Dodatkowo warto pamiętać, że z czasem przeszłym stosuje się okoliczniki czasu, takie jak:
siempre (zawsze)
a menudo (często)
a veces (czasem)
antes (przedtem)
todos los días (codziennie)
Info: https://omegaespanol.pl/blog/
https://rzecomo.pl/preterito-perfecto/