Las preposiciones - a / en / de | przyimki: a / en / de - znaczenie i użycie z czasownikami ruchu.
A | znaczenie przyimka - do.
Użycie przyimka: miejsce, do którego podążamy (do) przykład: voy a casa. - idę do domu;
i celu (aby, żeby) - vamos a bailar. - idziemy potańczyć.
Przyimek a służy do określenia sposobu, na przykład: voy a la escuela a pie. – Idę pieszo do szkoły / idę do szkoły pieszo / na piechotę.
Una excursión a caballo es una excelente manera de descubrir la isla de Mallorca en plena naturaleza. – Wycieczka konna to doskonały sposób na poznanie wyspy Majorki na łonie przyrody.
Przyimek a służy do wskazywania kierunku, na przykład: Hay que doblar a la derecha. – trzeba skręcić w prawo.
DE | znaczenie przyimka - od, o.
Użycie przyimka: pochodzenie przykład: soy de Madrid. - jestem z Madrytu.
Przyimek „de” w podanych przykładach ma następujące zastosowania, m.in: służy do określenia kierunku, pochodzenia, punktu wyjścia, na przykład: ¿De dónde vienes? – skąd przychodzisz / przyjeżdżasz?
Este coche es de Alemania. – Ten samochód jest z Niemiec.
Salgo del trabajo a las tres. – Wyjdę z pracy o trzeciej.
Vengo de una familia muy rica. – Pochodzę z bardzo bogatej rodziny.
Przyimek DE występuje w połączeniach de … a … (od … do …) przy określaniu czasu, odległości, prędkości, temperatury itp. np.: salgo de casa temprano. - wychodzę z domu wcześnie, lub trabajo de lunes a viernes - pracuję od poniedziałku do piątku.
Pamiętaj: DE + EL = DEL | Kiedy „de” łączy się rodzajnikiem męskim „el”, powstaje „del”. W ten sposób odnosimy się do konkretnej osoby lub rzeczy, na przykład: El chofer del autobús de la escuela. – Kierowca szkolnego autobusu.
Przykłady użycia:
Estamos a punto de salir de la casa. - Akurat wychodzimy z domu.
Está cerca de aquí. - To blisko stąd.
¿Está lejos de aquí? - Czy to daleko stąd?
Profesores de español de toda Europa llegan mañana a Valladolid para conocer más sobre la cultura del país. - Nauczyciele języka hiszpańskiego z całej Europy przyjeżdżają jutro do Valladolid, żeby dowiedzieć się więcej o kulturze kraju.
EN | znaczenie przyimka - w, na.
Użycie przyimka: środek transportu, przykład: - viajamos en avión. - podróżujemy samolotem.
Przyimek en służy do określania położenia w przestrzeni, zarówno na powierzchni, jak w środku, na przykład: el diccionario está en la mesa. – słownik jest na stole.
Los helados están en el congelador. – Lody są w zamrażalniku.
Przyimek en określa miejsce, w którym ktoś lub coś się znajduje; również w znaczeniu przenośnym, na przykład: estoy en mi casa en Málaga. – jestem w moim domu w Maladze.
Estoy en el banco. – Jestem w banku.
Nos encontramos en la parada. – Spotkamy się na przystanku.
Przyimek en występuje z nazwami środków transportu, na przykład:
en autobús – autobusem
en avión – samolotem
en barco – statkiem
en bicicleta – rowerem
en coche / en carro (Am. Łac.) – samochodem
en elefante – słoniem, na słoniu
en metro – metrem
en moto – motorem
en taxi – taksówką
en tractor – ciągnikiem
en tranvía – tramwajem
en tren – pociągiem
Istnieją dwa wyjątki, w których używa się przyimka „a”:
a caballo – konno
a pie – pieszo, na piechotę
Przyimek en wskazuje na sposób wykonywania czegoś, na przykład: ¿Puedes decir algo en español? – Możesz coś powiedzieć po hiszpańsku?
Servicios en línea. – Usługi online.
Vamos a pagar en efectivo. – Zapłacimy gotówką.
Przykłady użycia:
En qué dirección va el autobús? - jakim kierunku jedzie autobus?
Iré en coche. - Pojadę samochodem.
Me gusta bucear en el mar Caribe y en el golfo de México. - Lubię nurkować w Morzu Karaibskim i w Zatoce Meksykańskiej.
Me voy de vacaciones a México en septiembre. - Pojadę na wakacje do Meksyku we wrześniu.
¿Qué hora es mejor para viajar en verano? - O której godzinie najlepiej podróżować latem?
Vamos a Canadá en agosto. - Jedziemy do Kanady w sierpniu.
Volveré en un rato. - Za chwilę wracam.
Volvió en el momento justo. - Wrócił w samą porę.
Ya estoy en el camino a casa. - Jestem już w drodze do domu.
* Uwaga! Niektóre przyimki tworzą z rodzajnikami formy ściągnięte: A+ EL = AL | DE+ EL= DEL
Czasowniki ruchu i środki transportu w języku hiszpańskim:
ir – iść / jechać
venir – przychodzić / przyjeżdżać
IR – iść, jechać - odmiana w czasie teraźniejszym
yo voy – ja idę, jadę
tú vas – ty idziesz, jedziesz
él, ella, usted va – on, ona, pan/i idzie, jedzie
nosotros/as vamos – my idziemy, jedziemy
vosotros/as vais – wy idziecie, jedziecie
ellos, ellas, ustedes van – oni, one, panowie, panie, państwo idą, jadą
Czasowniki ruchu
Ir a – miejsce
• vamos a Madrid. - jedziemy do Madrytu.
• voy al parque. - idę do parku
• voy a casa. - idę do domu
Ir en - gdy mówimy o środkach transportu w większości mechanicznych, np.
• me gusta viajar en tren. - Lubię podróżować pociągiem.
• siempre vamos de vacaciones en coche. - Zawsze jedziemy / jeździmy na wakacje samochodem.
• montar en camello /en elefante (ir en) – jechać na wielbłądzie / na słoniu.
• montar en bicicleta – jeździć na rowerze
Wyjątek przyimek a używamy zawsze gdy mowa o dwóch środkach transportu żywych jak koń oraz nasze nogi jako środek transportu.
• a pie – pieszo
• a caballo – konno
• montar a caballo – jechać konno
Ir de + czynność (actividad)
• hemos ido de visita a casa de la abuela – poszliśmy z wizytą do domu babci
• he ido de viaje a Argentina en avión – poleciałem w podróż do Argentyny samolotem
• vais a ir de compras – pójdziecie na zakupy / będziecie iść na zakupy
• quiero ir de paseo – chcę iść na spacer
______________________________________
Andar / ir andando / voy andando – iść pieszo / idę (akcentuje się tu czynność, która trwa od jakiegoś czasu i trwa w tym momencie, czyli wyraża, że czynność dzieje się teraz w tym momencie i trwa z progresem np. los precios van subiendo – ceny rosną).
Voy a casa andando – idę do domu. Voy al cole andando – idę do szkoły.
Vamos al cine andando. - Idziemy do kina.
Correr / ir corriendo / voy corriendo – biegać / biegnę (w tym momencie);
Voy a casa corriendo – biegnę do domu (konstrukcja podkreśla, że w tym momencie trwa czynność - biegnę do domu - akcentuję, że to chwila, która trwa). Juan va a casa corriendo. - Jan biegnie do domu.
Montar en camello – jeździć na wielbłądzie; Montar en elefante – jeździć na słoniu;
Wyjątek przyimek a! Montar a caballo – jeździć konno;
* Perífrasis verbales z gerundio (peryfrazy czasownikowe):
Ir + gerundio - konstrukcja peryfrastyczna ta służy do podkreślenia, że dana czynność powoli się rozwija, że następuje stopniowa zmiana sytuacji. Ejemplos:
Los precios van subiendo. - Ceny (powoli) rosną.
Ir haciendo algo – robić coś stopniowo, po kolei.
Los precios van subiendo poco a poco - ceny powoli rosną.
Struktura ir + gerundio opisuje czynność, która się rozwija od jakiegoś czasu, czyli dzięki niej podkreśla się to, że coś dzieje się systematycznie i stopniowo w teraźniejszości i kładzie nacisk na dalszy rozwój czynności.
_____________
IR – iść, jechać;
DE - origen – z, początek, pochodzenie;
A - destino – do, kierunek, cel;
IR A + infinito (bezokolicznik) to planes de futuro – plany na przyszłość:
Mañana voy a ir al cine – jutro zamierzam / będę iść do kina / będę szedł, pójdę
* W języku hiszpańskim, aby podkreślić, że przemieszczenie dokonuje się za pomocą jakiegoś środka transportu, należy dokładnie go określić, na przykład: Juan va al cine en coche. [Jan jedzie do kina samochodem].
Hiszpański czasownik ir może również wyrażać ruch powtarzający się, który w języku polskim zazwyczaj wyrażamy za pomocą czasownika chodzić lub jeździć. A zatem zdanie Juan va a la escuela tłumaczymy na język polski jako Jan chodzi do szkoły. Ważne dla polskiego nadawcy jest wtedy podkreślenie regularności, która ma miejsce, a której nie wyraża zdanie Jan idzie do szkoły.
Juan va a la isla, może być tłumaczone nie tylko jako Jan jedzie na wyspę (co jest najbardziej neutralnym tłumaczeniem), lecz także jako Jan płynie do wyspy / na wyspę lub Jan leci na wyspę.
Dodajmy, że także w tym przypadku możliwe jest dodanie regularności do powyższych czasowników: Jan pływa na wyspę lub Jan lata na wyspę.
Język hiszpański także może sprecyzować rodzaj ruchu, robi to poprzez sprecyzowanie środka transportu (a nie za pomocą czasownika). I tak: Juan va a la isla en barco interpretujemy jako Jan płynie/pływa na wyspę statkiem/łódką, a Juan va a la isla en avión, jako Jan leci/lata na wyspę samolotem.
Natomiast Juan va a casa corriendo. Jan biegnie do domu, a w zdaniu Juan va a casa andando. - Jan idzie do domu, do którego w języku polskim moglibyśmy dodać na piechotę, piechotą, na nogach.
IR | VENIR
Zwróćmy uwagę, że w języku hiszpańskim czasownik ir oznacza zarówno iść, jak i jechać, podobnie venir oznacza przychodzić i przyjeżdżać.
Jeśli chcemy być bardziej precyzyjni, możemy podać środek transportu, którym się przemieszczamy, na przykład:
Voy al trabajo en coche. - Jadę do pracy samochodem.
Vamos al cine andando. - Idziemy do kina pieszo.
Miejsce, do którego zmierzamy zaznaczamy przyimkiem a: van a Madrid. - jadą do Madrytu.
Istnieje pewna różnica w użyciu tych czasowników (ir, venir) w języku polskim i hiszpańskim.
Venir - oznacza ruch w kierunku osoby mówiącej (yo), podczas gdy polski czasownik przychodzić oznacza przybyć do jakiegokolwiek miejsca. Zobaczmy parę przykładów:
Ir | voy a casa. - iść | idę do domu.
W obu zdaniach mamy czasownik ir/ iść, ponieważ ruch wyrażony w nich polega na oddalaniu się od miejsca, w którym obecnie znajduje się osoba mówiąca (yo):
yo --------------------------------------------→ CASA | yo voy a casa. - iść | idę do domu.
Natomiast zdania:
¿Vienes a mi casa esta tarde? Przyjdziesz do mnie dziś po południu? - wyrażają ruch w kierunku osoby mówiącej (yo):
tú --------------------------------------------→ MI CASA (yo)
i dlatego pojawia się w nich czasownik venir / przychodzić.
Jednak zdanie przyjdę do ciebie o godzinie 5:00 - przetłumaczymy na hiszpański przy pomocy czasownika ir, ponieważ z punktu widzenia yo jest to oddalanie się od miejsca, w którym chwilowo się teraz znajduje:
yo ----------------------------------------------→ TU CASA
Voy a tu casa a las 5:00 - Przyjdę do ciebie o godzinie 5:00
Llegar - oznacza przyjeżdżać, docierać do jakiegoś miejsca:
El tren llegará a las 3.00 - Pociąg przyjedzie o 3:00
Język hiszpański dysponuje też specyficznymi czasownikami na ruch wertykalny, ku górze i ku dołowi:
subir – wchodzić do góry/wsiadać (do autobusu)
bajar – schodzić/wysiadać (z autobusu)
¡Sube al tren! - Wsiądź do pociągu.
Tienes que bajar en la cuarta parada. - Musisz wysiąść na czwartym przystanku.
Jeszcze ważne dwa czasowniki:
entrar - wchodzić
salir – wychodzić
Tengo que salir de casa – muszę wyjść z domu
Entré en la habitación y encendí la luz. - Wszedłem do pokoju i zapaliłem światło.
Salgo de casa temprano. - Wychodzę z domu wcześnie.
Indicativo presente - odmiana: entrar - wchodzić
yo entro
tú entras
él/ella, usted entra
nosotros/as entramos
vosotros/as entráis
ellos/ellas, ustedes entran
Indicativo presente - odmiana: subir - wchodzić do góry/wsiadać
yo subo
tú subes
él/ella, usted sube
nosotros/as subimos
vosotros/as subís
ellos/ellas, ustedes suben
Indicativo presente - odmiana: bajar - schodzić/wysiadać
yo bajo
tú bajas
él/ella, usted baja
nosotros/as bajamos
vosotros/as bajáis
ellos/ellas, ustedes bajan
Indicativo presente - odmiana: venir – przychodzić, przyjeżdżać
vengo
vienes
viene
venimos
venís
vienen
Indicativo presente - odmiana: salir - wyjść
salgo
sales
sale
salimos
salís
salen
.png)
