Umrzeć – tego nie robi się kotu.
Bo co ma począć kot
w pustym mieszkaniu.
Wdrapywać się na ściany.
Ocierać między meblami.
Nic niby tu nie zmienione,
a jednak pozamieniane.
Niby nie przesunięte,
a jednak porozsuwane.
I wieczorami lampa już nie świeci.
ale to nie te.
Ręka, co kładzie rybę na talerzyk,
także nie ta, co kładła.
w swojej zwykłej porze.
Coś się tu nie odbywa
jak powinno.
Ktoś tutaj był i był,
a potem nagle zniknął
i uporczywie go nie ma.
Przez półki przebiegło.
Wcisnęło się pod dywan i sprawdziło.
Nawet złamało zakaz
i rozrzuciło papiery.
Co więcej jest do zrobienia.
Spać i czekać.
niech no się pokaże.
Już on się dowie,
że tak z kotem nie można.
Będzie się szło w jego stronę
jakby się wcale nie chciało,
pomalutku,
na bardzo obrażonych łapach.
I żadnych skoków pisków na początek.
📚 Un gato en un piso vacío
Wisława Szymborska en clase de español
Tematem w tym poście jest: Un gato en un piso vacío. W tej lekcji praca z poezją, a dokładniej zrozumienie treści, emocje, porównanie językowe (hiszpański–polski). Zapoznamy się z fragmentem współczesnej poezji, będziemy rozpoznawać emocje wyrażone przez podmiot liryczny, uczyć się nowego słownictwa i porównywać język polski z hiszpańskim w układzie wers-po-wersie.
📖 O autorce
Wisława Szymborska (1923–2012) – polska poetka, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1996). Jej wiersze są pełne refleksji, ironii i czułości wobec codziennego życia.
🐾 Temat wiersza
Wiersz opowiada o kocie, który został sam w mieszkaniu po śmierci swojego opiekuna. To wzruszający tekst o tęsknocie, pustce i sposobie, w jaki zwierzęta odczuwają zmianę.
📜 Wersja dwujęzyczna – hiszpańsko-polska
Un gato en un piso vacío Kot w pustym mieszkaniu Morir, eso no se le hace a un gato. Umrzeć – tego nie robi się kotu. Porque qué puede hacer un gato Bo co ma począć kot en un piso vacío. w pustym mieszkaniu. Trepar por las paredes. Wdrapywać się na ściany. Restregarse entre los muebles. Ocierać między meblami. Parece que nada ha cambiado Nic niby tu nie zmienione, y, sin embargo, ha cambiado. a jednak pozamieniane. Que nada se ha movido, Niby nie przesunięte, pero está descolocado. a jednak porozsuwane. Y por la noche la lámpara ya no se enciende. I wieczorami lampa już nie świeci. Se oyen pasos en la escalera, Słychać kroki na schodach, pero no son ésos. ale to nie te. La mano que pone el pescado en el plato, Ręka, co kładzie rybę na talerzyk, tampoco es aquella que lo ponía. także nie ta, co kładła. Hay algo aquí que no empieza Coś się tu nie zaczyna a la hora de siempre. w swojej zwykłej porze. Hay algo que no ocurre Coś się tu nie odbywa como debería. jak powinno. Aquí había alguien que estaba y estaba, Ktoś tutaj był i był, que de repente se fue a potem nagle zniknął e insistentemente no está. i uporczywie go nie ma. Se ha buscado en todos los armarios. Do wszystkich szaf się zajrzało. Se ha recorrido la estantería. Przez półki przebiegło. Se ha husmeado debajo de la alfombra Wcisnęło się pod dywan y se ha mirado. i sprawdziło. Incluso se ha roto la prohibición Nawet złamało zakaz y se han desparramado los papeles. i rozrzuciło papiery. Qué más se puede hacer. Co więcej jest do zrobienia. Dormir y esperar. Spać i czekać. Ya verá cuando regrese, Niech no on tylko wróci, ya verá cuando aparezca. niech no się pokaże. Se va a enterar Już on się dowie, de que eso no se le puede hacer a un gato. że tak z kotem nie można. Irá hacia él Będzie się szło w jego stronę como si no quisiera, jakby się wcale nie chciało, despacito, pomalutku, con las patas muy ofendidas. na bardzo obrażonych łapach. Y nada de saltos ni maullidos al principio. I żadnych skoków pisków na początek.
Wersja dwujęzyczna równoległa (hiszpańsko-polska) w układzie wers po wersie, oparta na oryginalnych tłumaczeniach:
Kot w pustym mieszkaniu
Morir, eso no se le hace a un gato.
Umrzeć – tego nie robi się kotu.
Porque qué puede hacer un gato
Bo co ma począć kot
en un piso vacío.
w pustym mieszkaniu.
Trepar por las paredes.
Wdrapywać się na ściany.
Restregarse entre los muebles.
Ocierać między meblami.
Parece que nada ha cambiado
Nic niby tu nie zmienione,
y, sin embargo, ha cambiado.
a jednak pozamieniane.
Que nada se ha movido,
Niby nie przesunięte,
pero está descolocado.
a jednak porozsuwane.
Y por la noche la lámpara ya no se enciende.
I wieczorami lampa już nie świeci.
Słychać kroki na schodach,
pero no son ésos.
ale to nie te.
La mano que pone el pescado en el plato
Ręka, co kładzie rybę na talerzyk,
tampoco es aquella que lo ponía.
także nie ta, co kładła.
Coś się tu nie zaczyna
a la hora de siempre.
w swojej zwykłej porze.
Hay algo que no ocurre
Coś się tu nie odbywa
como debería.
jak powinno.
Aquí había alguien que estaba y estaba,
Ktoś tutaj był i był,
que de repente se fue
a potem nagle zniknął
e insistentemente no está.
i uporczywie go nie ma.
Do wszystkich szaf się zajrzało.
Se ha recorrido la estantería.
Przez półki przebiegło.
Se ha husmeado debajo de la alfombra y se ha mirado.
Wcisnęło się pod dywan i sprawdziło.
Incluso se ha roto la prohibición
Nawet złamało zakaz
y se han desparramado los papeles.
i rozrzuciło papiery.
Qué más se puede hacer.
Co więcej jest do zrobienia.
Dormir y esperar.
Spać i czekać.
Niech no on tylko wróci,
ya verá cuando aparezca.
niech no się pokaże.
Se va a enterar
Już on się dowie,
de que eso no se le puede hacer a un gato.
że tak z kotem nie można.
Irá hacia él
Będzie się szło w jego stronę
como si no quisiera,
jakby się wcale nie chciało,
despacito,
pomalutku,
con las patas muy ofendidas.
na bardzo obrażonych łapach.
Y nada de saltos ni maullidos al principio.
- Wyszukaj słowa i wyrażenia związane z emocjami – jak kot reaguje na pustkę?
- Przetłumacz wybrane wersy samodzielnie i porównaj z wersją oficjalną.
- Napisz krótką notatkę: „Co czuje kot? Jak okazuje smutek?” Przetłumacz na język hiszpański.
- Stwórz ilustrację do wybranego fragmentu wiersza.
📘 Słowniczek hiszpańsko-polski
1. El gato quiere trepar por las paredes.
Kot chce wspinać się po ścianach.
2. Se escondió debajo de la alfombra.
Schował się pod dywanem. [esconderse - ukrywać się]
3. Mira la lámpara pero no se enciende.
Patrzy na lampę, ale się nie zapala.
4. El gato siente soledad porque su dueño ya no está.
Kot czuje samotność, bo jego właściciela już nie ma.
5. El gato empieza a buscar en todos los rincones.
Kot zaczyna szukać we wszystkich zakamarkach.
6. Hay papeles en el estantería.
Na półkach leżą papiery.
7. El gato no deja de esperar en silencio durante horas.
Kot nie przestaje czekać w ciszy przez wiele godzin.
8. Se metió dentro del armario buscando a su dueño.
Wszedł do szafy, szukając swojego właściciela. [meterse - wchodzić]
9. El gato camina con rabia en las patas.
Kot chodzi ze złością w łapach.
10. Intentó husmear debajo de la puerta.
Próbował powęszyć pod drzwiami. [intentar - próbować]
Kot chce wspinać się po ścianach.
2. Se escondió debajo de la alfombra.
Schował się pod dywanem. [esconderse - ukrywać się]
3. Mira la lámpara pero no se enciende.
Patrzy na lampę, ale się nie zapala.
4. El gato siente soledad porque su dueño ya no está.
Kot czuje samotność, bo jego właściciela już nie ma.
5. El gato empieza a buscar en todos los rincones.
Kot zaczyna szukać we wszystkich zakamarkach.
6. Hay papeles en el estantería.
Na półkach leżą papiery.
7. El gato no deja de esperar en silencio durante horas.
Kot nie przestaje czekać w ciszy przez wiele godzin.
8. Se metió dentro del armario buscando a su dueño.
Wszedł do szafy, szukając swojego właściciela. [meterse - wchodzić]
9. El gato camina con rabia en las patas.
Kot chodzi ze złością w łapach.
10. Intentó husmear debajo de la puerta.
Próbował powęszyć pod drzwiami. [intentar - próbować]
📘 Słowniczek hiszpańsko-polski z quizu: „Un gato en un piso vacío”
🟠 Czasowniki (verbos):
-
trepar – wspinać się
El gato quiere trepar por las paredes.
(Kot chce wspinać się po ścianach.) -
husmear – węszyć, wtykać nos
Intentó husmear debajo de la puerta.
(Próbował powęszyć pod drzwiami.) -
buscar – szukać
El gato empieza a buscar en todos los rincones.
(Kot zaczyna szukać we wszystkich kątach.) -
esperar – czekać
El gato no deja de esperar en silencio.
(Kot nie przestaje czekać w ciszy.)
🔵 Rzeczowniki – meble / przedmioty w domu (sustantivos):
-
armario – szafa
Se metió dentro del armario buscando a su dueño.
(Wszedł do szafy, szukając swojego właściciela.) -
estantería – zestaw półek (regał), półka
Hay papeles en la estantería.
(Na półce są papiery.) -
alfombra – dywan
Se escondió debajo de la alfombra.
(Schował się pod dywanem.) -
lámpara – lampa
Mira la lámpara pero no se enciende.
(Patrzy na lampę, ale się nie zapala.) -
plato – talerz
El plato está vacío.
*(Talerz jest pusty.) – (Użyte w quizie jako rozpraszacz)
🟢 Rzeczowniki – emocje (emociones):
-
soledad – samotność
El gato siente soledad porque su dueño ya no está.
(Kot czuje samotność, bo jego właściciela już nie ma.) -
tristeza – smutek
La casa está llena de tristeza.
(Dom jest pełen smutku.) -
rabia – złość, gniew
El gato camina con rabia en las patas.
(Kot chodzi ze złością w łapach.) -
confusión – zagubienie, zamęt
Siente confusión al no entender qué pasa.
(Czuje zamęt, bo nie rozumie, co się dzieje.) -
espera – oczekiwanie
La espera es larga y silenciosa.
*(Oczekiwanie jest długie i ciche.) – (Użyte jako błędna odpowiedź)
📝 Quiz interaktywny: słownictwo z wiersza „Un gato en un piso vacío”
Uzupełnij każde zdanie, wybierając poprawne słowo z listy. Kliknij „Sprawdź”, aby zobaczyć, czy odpowiedź jest poprawna.
1. El gato quiere por las paredes.
2. Se escondió debajo de la .
3. Mira la pero no se enciende.
4. El gato siente porque su dueño ya no está.
5. El gato empieza a en todos los rincones.
6. Hay papeles en el .
7. El gato no deja de en silencio durante horas.
8. Se metió dentro del buscando a su dueño.
9. El gato camina con en las patas.
10. Intentó debajo de la puerta.