Czasowniki: ser, estar i hay - charakterystyka, odmiana, przykłady użycia. W języku hiszpańskim większość czasowników odmienia się regularnie. Jednak najważniejsze czasowniki jak ser (być), estar (być, znajdować się) czy tener (mieć) odmieniają się nieregularnie – ich form należy nauczyć się na pamięć.
Czasowniki ser i estar
Język hiszpański posiada dwa czasowniki, które przetłumaczymy za pomocą polskiego być. Są to ser oraz estar. Używa się ich w odniesieniu do różnych sytuacji.
Czasownika ser używa się dla określenia cechy lub stanu niezmiennego, stałego, natomiast estar określa sytuację lub stan przejściowy, chwilowy.
Oto odmiana czasowników ser i estar w czasie teraźniejszym:
ser (być) estar (być, znajdować się)
yo soy estoy
tú eres estás
él / ella / usted es está
nosotros somos estamos
vosotros sois estáis
ellos / ellas / ustedes son están
Czasownik ser określa:
• cechę stałą:
Esta película es muy larga. – Ten film jest bardzo długi.
El cielo es azul. – Niebo jest niebieskie.
María es alegre. – Maria jest wesoła. (z charakteru)
Juan es trabajador. - Juan jest pracowity. (charakter)
Tomás es alto y delgado. Es deportista. – Tomás jest wysoki i szczupły. Jest sportowcem.
• pochodzenie:
¿De dónde eres? – Skąd jesteś?
Yo soy de Polonia. – Jestem z Polski.
Somos cubanos. – Jesteśmy Kubańczykami.
• czas:
¿Qué hora es? – Która jest godzina?
Son las cinco menos cuarto. – Jest za piętnaście piąta.
Ahora es verano. – Teraz jest lato.
• przynależność:
Estos libros son del profesor. – Te książki są profesora.
Aquel portátil es tuyo, ¿verdad? – Tamten laptop jest twój, prawda?
• zawód:
¿Sois abogados o jueces? – Jesteście prawnikami czy sędziami?
Soy profesora de español. - Jestem nauczycielką hiszpańskiego.
Juana no es medica. Trabaja de enfermera. – Juana nie jest lekarką. Pracuje jako pielęgniarka.
Czasownik estar określa
• stan przejściowy
El cielo está gris. – Niebo jest szare. (w tym momencie)
La comida está muy caliente. - Jedzenie jest bardzo gorące.
María está triste. – Maria jest smutna.
Mi cuarto hoy está desordenado. – Mój pokój jest dziś nieposprzątany.
Jorge está enfermo y por eso no va al trabajo. – Jorge jest chory i dlatego nie idzie do pracy.
• usytuowanie:
Yo estoy en España. – Jestem w Hiszpanii.(chwilowo)
Estamos en el supermercado. ¿Necesitas algo? – Jesteśmy w supermarkecie. Potrzebujesz czegoś?
• czas:
Ahora estamos en primavera. – Teraz mamy wiosnę.
Poza swoim podstawowym znaczeniem czasownik ten jest używany jako czasownik posiłkowy w konstrukcji estar + gerundio lub w stronie biernej.
Haber czyli trzeci czasownik być
- Najważniejsze co powinniśmy zapamiętać jest to, że haber (być) jest czasownikiem bezosobowym i w czasie teraźniejszym ma formę HAY.
- Informuje nas o tym, że coś istnieje, czyli formą hay wyrażamy egzystencję, istnienie.
- Forma hay (jest, istnieje) używamy, mówiąc o istnieniu czegoś. Łączy się ona z wyrazami oznaczającymi rzeczy nieznane rozmówcy. Co ważniejsze, użyjemy go z rodzajnikami nieokreślonymi czyli un, una, unos i unas.
- Czasownik ”haber” jest czasownikiem nieregularnym, który ma taką samą (bezosobową) formę w liczbie pojedynczej jak i mnogiej. HAY oznacza: jest/są lub znajduje się/ znajdują się.
- Jeśli w jakiś zdaniu wspominamy o czymś pierwszy raz, zazwyczaj używamy czasownika “haber”.
Antonio opisuje swoje mieszkanie i okolicę
Vivo en Roquetas, en un piso. En mi piso hay mucho espacio. Hay dos habitaciones, hay una cocina y también hay un baño. En el salón hay un sofá. Vivo en tercera planta pero no tengo que subir por la escalera porque hay un ascensor. Alrededor del edificio dónde vivo hay mucho espacio libre. Cerca también hay una playa dónde hay muchos chiringuitos. En la playa también hay unos perros que siempre juegan con mi perra. En la zona donde vivo hay algunos bares dónde salgo con mis amigos. Pero, a veces no queremos entrar especialmente cuando hay mucha gente, porque a mi no me gusta cuando hay poco espacio libre.
Mieszkam w Roquetas, w mieszkaniu. W moim mieszkaniu jest dużo przestrzeni. Są dwa pokoje, jest kuchnia i jest też łazienka. W salonie znajduje się sofa. Mieszkam na trzecim piętrze, ale nie muszę wchodzić po schodach, ponieważ jest winda. Wokół budynku, gdzie mieszkam, jest dużo wolnej przestrzeni. W pobliżu znajduje się także plaża, na której jest wiele kiosków z napojami i przekąskami (plażowych). Na plaży jest też kilka psów, które zawsze bawią się z moim psem. W okolicy, gdzie mieszkam, są jakieś bary, do których wychodzę z moimi przyjaciółmi. Ale czasami nie chcemy wchodzić, szczególnie gdy jest dużo ludzi, bo nie lubię, gdy jest mało wolnego miejsca.
Czasowniki estar i hay - przykłady:
Oba czasowniki odnoszą się do usytuowania, umiejscowienia przedmiotów w przestrzeni. Na pierwszy rzut oka ich użycie może wydawać się identyczne, ale jednak jest różne.
Forma hay pochodzi od czasownika haber (być, istnieć). Wyraża fakt istnienia osób, przedmiotów i miejsc. Występuje z rodzajnikami nieokreślonymi czyli użyjemy go z rodzajnikami nieokreślonymi: un, una, unos i unas, liczebnikami oraz słówkami typu: mucho (dużo), poco (mało), bastante (wystarczająco), alguno (jakiś).
En el salón hay un sofá. - W salonie jest sofa.
En el comedor hay cuatro sillas y dos cuadros. - W jadalni są cztery krzesła i dwa obrazy.
En Poznań hay muchos cines. - W Poznaniu jest dużo kin.
Aquí hay una cafetería. – Tu jest kawiarnia.
¿Hay un consultorio por aquí? – Czy jest tu jakaś przychodnia?
Hay mucha gente en la fiesta. – Na imprezie jest dużo ludzi.
En la nevera hay poca mantequilla. – W lodówce jest mało masła.
Czasownik estar określa konkretne umiejscowienie osób lub przedmiotów. Używa się go z rodzajnikami określonymi i zaimkami dzierżawczymi, np.
La cafetería está aquí. – Kawiarnia jest tutaj.
¿Dónde están mis llaves? – Gdzie są moje klucze?
Mis amigos están en la fiesta. – Moi koledzy są na przyjęciu.
Paco no está en la escuela porque está enfermo. – Paco nie jest w szkole, ponieważ jest chory.
Porównanie użycia obu czasowników:
Las manzanas están en la cocina. – Jabłka są w kuchni. (w domyśle: konkretne jabłka)
En la cocina hay una manzana. – W kuchni jest jabłko. (jakieś jabłko, stwierdzamy, że w ogóle jabłko jest w kuchni, wyrażamy jego istnienie)
Tu libro está aquí. – Twoja książka jest tutaj.
Aquí hay un libro. – Tu jest jakaś książka.
El parque Güell está cerca de mi casa. – Park Güell jest blisko mojego domu.
Hay un parque en mi barrio. – W mojej dzielnicy jest park.
http://www.hiszpanski.slowka.pl/gramatyka,czasowniki-ser-estar-i-hay-charaktertystyka-odmiana-przyklady-uzycia,m,439.html
https://aventuraespana.pl/czasowniki-hiszpanskie-byc-ser-estar-haber/