Hay czy está? Dzisiaj odpowiemy sobie, jak używać słów „hay” i „está” i czym te słowa się różnią. Trudność, którą ma wiele osób polega na tym, że oba słowa możemy przetłumaczy na „jest” np.
Hay una botella en la mesa – Na stole jest butelka (dosł. jest butelka na stole)
La botella está en la mesa. – butelka jest na stole.
Po dzisiejszej lekcji, kiedy przyjdzie Wam wybierać między „hay” i „está”, mam nadzieję, że z powodzeniem będziecie mogli powiedzieć: „no hay problema – nie ma problemu.”
HAY
Słowo „hay” znaczy „jest / znajduje się” i jest odmienioną formą słowa „haber”. Zwróćcie uwagę, że zarówno w słowie „haber” jak i jego odmienionej formie „hay” nie wymawiamy literki „h” – bo w hiszpańskim tej literki w ogóle się nie wymawia.
„Hay” używamy, żeby w ogóle poinformować o istnieniu czegoś np.
Hay una botella de leche en la mesa - jest jakaś butelka mleka na stole
Hay una botella de vino en la mesa – na stole znajduje się jakaś butelka wina
W tym przykładzie w powyższych dwóch zdaniach informujemy drugą osobę, że znajduje się w ogóle jakaś butelka wina na stole, informujemy o istnieniu tej butelki. Dlatego mówimy „una botella” dosłownie „jedna / jakaś butelka.
Być może zastanawiasz się teraz, a dlaczego by nie użyć w tych zdaniach słowa „está” które przecież znaczy „jest”. Już wyjaśniam.
„Estar” znaczy „być” i słowa tego używamy, żeby podać lokalizację konkretnej rzeczy, budynku, osoby, np.
Compré una botella de vino. La botella está en la mesa. – kupiłem butelkę wina. Ta (konkretna) butelka jest na stole (znów mamy tutaj konkretną butelkę, o której nasz rozmówca już wie. My ją tylko umiejscawiamy za pomocą estar).
Zobaczmy jeszcze jeden przykład?
¿Hay una librería en la calle mayor? – czy jest jakaś księgarnia na ulicy Mayor?
Zauważmy, że pytamy tutaj o jakaś księgarnię. Dlatego ze słowem „hay” bardzo często użyjemy rodzajnika nieokreślonego „una / un” czyli dosłownie „jakaś / jakiś”.
La librería de Madrid está en la calle Mayor – księgarnia madrycka jest na ulicy Mayor.
Zauważmy, że tym razem mamy tutaj na myśli konkretną księgarnię – la librería de Madrid – nasz rozmówca wie już, że taka księgarnia istnieje. My tylko mówimy, gdzie ta konkretna księgarnia się znajduje.
Czyli podsumowując: najważniejszą różnicą między „hay” i „estar” jest to, że używając „hay” w ogóle informujemy rozmówcę o istnieniu czegoś, o czym ten wcześniej nie wiedział, a używając „estar” mówimy, gdzie są jakieś konkretne rzeczy, o których nasz rozmówca wiedział.
W jakich jeszcze życiowych sytuacjach użyjemy słowa „hay”?
Np. kiedy rozmawiamy ze znajomym, który jest na imprezie, możemy go zapytać:
¿Hay mucha gente? – jest dużo ludzi?
W tym pytaniu pytamy, czy w ogóle ludzie się tam znajdują. Nie pytamy o żadnych konkretnych ludzi, nie mówimy „la gente – ci ludzie” – a skoro nie ma rodzajnika określonego „la”, użyjemy „hay” a nie „estar”.
W odpowiedzi kolega może nam odpowiedzieć:
Sí, hay mucha gente – tak, jest dużo ludzi.
No, hay poca gente – nie, jest mało ludzi.
Kiedy pójdziemy do sklepu po mleku i będziemy chcieli zapytać, czy mleko jako takie w ogóle w tym sklepie, zapytamy:
¿Hay leche? – jest mleko?
A jakby tego mleka nie było, sprzedawca odpowiedziałby nam:
Lo siento, pero no hay leche – przykro mi, nie ma mleka.
I w takim znaczeniu, że czegoś nie ma, bardzo często użyjemy właśnie zwrotu „no hay” np.
No hay azúcar. – nie ma cukru.
No hay agua caliente. – nie ma ciepłej wody.
No hay luz en la habitación. – ma światła w pokoju.
Zauważmy, że w powyższych przykładach nie mówimy o żadnym konkretnym cukrze, wodzie, czy świetle (nie mówimy: nie ma „tego” cukru / „mojego” cukru), tylko mamy na myśli, że np. w domu nie ma w ogóle czegoś takiego jak cukier, więc trzeba jakiś kupić. Dlatego nie mamy tutaj ani „el” ani „la” ani „está”.
Warto zapamiętać też wyrażenia:
No hay problema. – nie ma problemu.
No hay nadie en casa. – nie ma nikogo w domu.
Aquí no hay ni dios - tutaj nie ma nawet boga
„Hay” znaczy zarówno „jest” jak i „są”. Czyli bez znaczenia, czy mamy na myśli jedną rzecz, czy więcej, słowa tego nie odmienimy.
Hay una tienda en el barrio. – na tej dzielnicy jest jeden sklep.
Hay muchas tiendas en el barrio. – na tej dzielnicy jest wiele sklepów.
„Estar” natomiast się odmienia – „está – jest””, „están – są”, np.
Mi amiga está aquí. – moja przyjaciółka jest tutaj.
Mis amigas están aquí. – moje przyjaciółki są tutaj.
PODSUMOWUJĄC
HAY – użyjemy, żeby poinformować w istnieniu czegoś gdzieś. „Hay” użyjemy tylko ze słowami, kiedy te albo mają rodzajnik nieokreślony (un / una) albo nie maja go wcale.
„Hay” się nie odmienia w teraźniejszości, może znaczyć zarówno „jest” jak i „są”:
Hay una tienda en el barrio – na tej dzielnicy jest jeden sklep.
Hay muchas tiendas en el barrio – na tej dzielnicy jest wiele sklepów.
Słowo „hay” służy nam do tego, żeby powiedzieć, że coś istnieje gdzieś albo że czegoś nie ma, np.
Hay una botella de vino en la mesa – Na stole znajduje się jakaś butelka wina
No hay agua caliente – nie ma ciepłej wody.
Słowo „hay” może znaczyć zarówno „jest” jak i „są”, nie odmieniamy go więc, bez względu na liczbę, np.
hay una tienda en el barrio – na tej dzielnicy jest jeden sklep.
hay muchas tiendas en el barrio – na tej dzielnicy jest wiele sklepów.
En la vida hay algo peor que el fracaso: el no haber intentado nada. – W życiu jest coś gorszego od porażki: tym czymś jest nie próbowanie. Franklin D. Roosevelt.
ESTAR
Estar – służy natomiast do określania położenia określonych rzeczy, czyli kiedy mamy słowa przed którymi stoi „el – ten / la- ta / los – ci / las – te, mi – mój / tu – twój itd. użyjemy „estar”.
Słowo to odmienia się w zależności od liczby, czyli jedna rzecz „está”, dwie i więcej rzeczy „están”:
Mi amiga está aquí – moja przyjaciółka jest tutaj.
Mis amigas están aquí – moje przyjaciółki są tutaj.
Formy HABER.
Słowo „hay” czyli „jest / znajduje się/istnieje” ma również formy przeszłe – „había” i „hubo”. Obie formy można przetłumaczyć na „było”.
Kiedy więc „było” to „había”, a kiedy „było” to „hubo”? Na to pytanie odpowiedź poniżej.
HABÍA
Przejdźmy teraz do pierwszej z dwóch form przeszłych słowa „hay”, czyli do „había”. Forma ta posłuży nam do mówienia o rzeczach, które trwale „były / istniały w przeszłości”.
Dla ułatwienia będziemy porównywali sobie formy teraźniejszą (hay) i przeszłą (había) np.
hay una farmacia en el barrio – na tej dzielnicy jest apteka
había una farmacia en el barrio – na tej dzielnicy była apteka (istnienie apteki było czymś stałym, trwającym).
hay muchas tiendas en el ciudad – w tym mieście jest dużo sklepów
había muchas tiendas en el ciudad – w tym mieście było dużo sklepów (istnienie sklepów było czymś stałym, trwającym w tamtym okresie).
Słowa „había” użyjemy też do zakreślenia jakiejś trwającej sytuacji w przeszłości, np.
Hay mucho tráfico esta mañana – jest duży ruch tego ranka
Había mucho tráfico esta mañana – był duży ruch tego ranka
Hay mucha gente en el centro – jest dużo ludzi w centrum.
Había mucha gente en el centro el domingo po la tarde – było dużo ludzi w centrum w niedzielę popołudniu (obecność tych ludzi była czymś „trwającym” przez całe niedzielne popołudnie)
No hay naranjas en la tienda – nie ma pomarańczy w sklepie
No había naranjas en la tienda – nie było pomarańczy w sklepie (obecność lub brak pomarańczy jest czymś trwającym przez jakiś czas)
HUBO
Czym zatem forma przeszła „había” będzie różniła się od „hubo”?
Otóż o ile forma „había” dotyczy czegoś, co generalnie „trwało” w przeszłości, to forma „hubo” najczęściej będzie dotyczyła pojedynczych wydarzeń, które „zdarzyły się jednorazowo” w przeszłości.
I bardzo często kiedy „było” możemy zamienić ze „zdarzyło się / miało miejsce”, użyjemy właśnie formy „hubo”, np.:
Hubo un accidente esta mañana – zdarzył się / był wypadek dziś rano (wypadek jest jednorazowym wydarzeniem)
Hubo un concierto ayer – wczoraj był / miał miejsce koncert. (znów było to jednorazowe wydarzenie)
Hubo una tormenta el domingo en la noche – była burza w niedzielę w nocy (znów mówimy o pojedynczym wydarzeniu)
HABÍA VS. HUBO
Podsumowując: „había” użyjemy kiedy mamy na myśli „jakiś trwający dłużej lub krócej stan” w przeszłości, natomiast „hubo” użyjemy najczęściej do pojedynczych wydarzeń, które „zdarzyły się” w przeszłości’:
Esta mañana había mucho tráfico porque hubo un accidente – dziś rano był duży ruch, bo był wypadek (duży ruch był czymś co trwało, po tym jak jednorazowo „wydarzył się” wypadek).
Había mucha agua en las calles, porque hubo una tormenta – było dużo wody na ulicach, bo była burza (kałuże wody na ulicach były czymś w miarę trwałym i pojawiły się po tym, jak jednorazowo spadł deszcz)
HABÍA & HUBO
Pamiętajcie, że wybór między „había” i „hubo” czasami jest kwestią kontekstu i tego co chcemy przekazać. Dlatego możemy spotkać zdania, które są takie same, tylko, że w jednym jest „había” a w drugim „hubo” np.:
Había 50 personas en el concierto ayer – było 50 osób na koncercie wczoraj
Hubo 50 personas en el concierto ayer – było 50 osób na koncercie wczoraj
Jaka jest różnica, miedzy tymi zdaniami?
„Había”, ponieważ służy do określenia czegoś, co było w miarę trwały stanem, posłuży nam często do zakreślenia tła naszej opowieści. Czyli jak powiemy, że „había 50 personas – było 50 ludzi” nasz rozmówca bardzo często potraktuje to jako wstęp do dłuższej wypowiedzi, podczas której opiszemy, co się działo na tym koncercie.
Había 50 personas en el concierto ayer y todos esperaban al artista. – było 50 osób na koncercie wczoraj i wszyscy czekali na artystę. (itd. itd. tutaj robimy opis tego co się działo podczas wczorajszych wydarzeń)
„Hubo” natomiast użyjemy, kiedy traktujemy coś, jako całość, jako pojedyncze wydarzenie. I często słowa „hubo” użyjemy w zdaniach, które traktujemy jako taką pojedynczą wypowiedź, tzn. nasz rozmówca nie oczekuje, że cokolwiek dodamy, np. gdy on zapyta tylko o liczbę ludzi.
¿Cuánta gente vino ayer? – ile ludzi przyszło wczoraj
Hubo 50 personas en el concierto ayer. – było 50 osób na koncercie wczoraj
Przyszło 50 osób i po tym zdaniu zakończyliśmy temat. Nasz rozmówca powie, „aha, ok” i przejdzie prawdopodobnie do innego tematu.
PODSUMOWANIE
HABÍA służy nam do mówienia o rzeczach, które trwale „były / istniały w przeszłości”. Słowa tego użyjemy też do zakreślenia jakiejś trwającej sytuacji w przeszłości.
HUBO służy nam do mówienia o pojedynczych wydarzeniach, które „zdarzyły się” w przeszłości. I bardzo często kiedy „było” możemy zamienić ze „zdarzyło się / miał miejsce”, użyjemy właśnie formy „hubo”, np.
Esta mañana había mucho tráfico porque hubo un accidente – dziś rano był duży ruch, bo był / zdarzył się wypadek.
Había mucha agua en las calles, porque hubo una tormenta – było dużo wody na ulicach, bo była / przeszła burza.
No perdamos nada de nuestro tiempo; quizás los hubo más bellos, pero este es el nuestro (Jean-Paul Sartre) – nie traćmy nic z naszego czasu. Być może bywały lepsze, ale ten jest nasz.
W formie bezosobowej czasownika haber występuje w 3 osobie liczby pojedynczej we wszystkich czasach z wyjątkiem czasu teraźniejszego oznajmującego, który ma swoją własną formę: HAY.
Presente: Hay.
Ejemplo: Aquí hay un sitio libre. Tutaj jest wolne miejsce.
Pretérito perfecto: Ha habido.
Ejemplo: Ha habido muchas bajas este último mes. W zeszłym miesiącu było wiele zwolnień (lekarskich).
Indefinido: Hubo.
Ejemplo: Hubo un concierto en el Estadio, hasta la madrugada. Na Stadionie odbywał się koncert do białego rana.
Imperfecto: Había.
Ejemplo: Había mucha gente en la calle. Na ulicy było dużo ludzi.
Futuro: Habrá.
Ejemplo: Habrá muchos disturbios. Będzie wiele zamieszek.
Przeczytaj również: https://hispanico-info.blogspot.com/2023/11/czasowniki-ser-estar-i-hay.html#more
https://zapytajpoliglote.pl/hay-hubo-habia/
https://zapytajpoliglote.pl/hay-czy-esta/