Ser, estar o haber?

Czy wiesz, że w języku hiszpańskim mamy trzy odpowiedniki czasownika „być”? Dokładnie są to czasowniki: ser i estar oraz.. haber. Jednak, gdy poznamy użycie tych czasowników, dochodzimy do wniosku, że ma to sens. W tym artykule poznamy zastosowanie haber, ser i estar dzięki czemu już nigdy nie będziemy mieć problemu, który użyć w danej sytuacji. Ser, estar o haber (hay)? Który hiszpański czasownik ,,być" wybrać?

Czasownik ser 

Czasownik ser jest używany m.in. do wyrażania cech stałych, opisywania tożsamości, pochodzenia, określania czasu, podawania daty. Poznajmy jego odmianę w czasie teraźniejszym:

odmiana hiszpański → odmiana tłumaczenie → przykład zdania → tłumaczenie zdania

yo soy → ja jestem → Yo soy estudiante. Jestem studentem.

tú eres → ty jesteś → Tú eres mi amigo. Jesteś moim przyjacielem.

él / ella / usted es → on / ona / pan / pani jest → Ella es doctora. Ona jest lekarką.

nosotros / nosotras somos →  my jesteśmy → Nosotros somos de España. Jesteśmy z Hiszpanii.

vosotros / vosotras sois →  wy jesteście → Vosotros sois ocupados. Wy jesteście zajęci.

ellos / ellas / ustedes son →  oni / one / państwo są → Ellos son hermanos. Oni są braćmi.

Pamiętajmy. SER odnosi się do cech stałych, dlatego użyjemy go mówiąc o zawodach, narodowościach, więziach, rolach, przedstawianiu kogoś, opisywaniu wyglądu, kształtu, koloru, gdy mówimy o czasie lub określamy przynależność.

Spójrz na poniższe przykłady:

Yo soy traductor. – Jestem tłumaczem.
Yo soy traductora. – Jestem tłumaczką.
Son las cinco. – Jest piąta.
Eres muy guapo. – Jesteś bardzo przystojny.
No somos tontos. – Nie jesteśmy głupi.
Esta chaqueta es de mi hermana. – Ta kurtka jest mojej siostry.

Jak widać na powyższych przykładach, czasownika SER używamy głównie do opisu czegoś lub kogoś (jego wyglądu lub charakteru) i do cech stałych, takich jak narodowość, wyznanie.

Czasownik estar

Czasownik estar jest używany do opisywania stanów tymczasowych, lokalizacji, stanów emocjonalnych oraz wyników działań. Poznajmy jego odmianę w czasie teraźniejszym:

odmiana hiszpański → odmiana tłumaczenie → przykład zdania → tłumaczenie zdania

yo estoy → ja jestem → Yo estoy cansado. Jestem zmęczony.
tú estás → ty jesteś → Tú estás en casa. Jesteś w domu.
él / ella / usted está → on / ona / pan/i jest → Él está feliz. On jest szczęśliwy.
nosotros / nosotras estamos → my jesteśmy → Nosotros estamos en la escuela. Jesteśmy w szkole.
vosotros / vosotras estáis → wy jesteście → Vosotros estáis ocupados. Wy jesteście zajęci.
ellos / ellas / ustedes están → oni / one / państwo są → Ellos están contentos. Oni są zadowoleni. 

ESTAR odnosi się do stanów zmiennych, tymczasowych, ulotnych, czyli ESTAR używamy mówiąc o rzeczach zmiennych np. stanach emocjonalnych, psychicznych i fizycznych:

Juana está embarazada – Juana jest w ciąży. (Używamy ESTAR, ponieważ jest to stan przejściowy)
Paula trabaja mucho, entonces está cansada. – Paula dużo pracuje, więc jest zmęczona. (Ale może wziąć urlop i odpocząć)
Hoy no voy a la escuela porque estoy enferma. – Dziś nie idę do szkoły, ponieważ jestem chora. (Ale wkrótce wyzdrowieję i wrócę do szkoły)

Czasownika ESTAR używamy również w wyrażeniach dotyczących stanu cywilnego, ponieważ jest to rzecz zmienna. Ludzie zawierają związki małżeńskie, ale czasem kończą się one rozwodem. Wyjątkiem jest bycie wdowcem/wdową do którego możemy użyć zarówno SER (najczęściej używane, jest bardziej powszechne), jak i ESTAR. 

Tradycyjnie, stan wdowieństwa jest postrzegany jako bardziej trwały, dlatego częściej używa się czasownika ser:

• Soy viudo / Soy viuda: Jestem wdowcem/Jestem wdową. (W tym przypadku używa się czasownika ser, ponieważ mówimy o trwałej cesze lub statusie społecznym, trwały stan wynikający z okoliczności życiowych. stan cywilny (np. wdowiec/wdowa, o trwałych cechach).

Jednak w niektórych kontekstach, zwłaszcza gdy chcemy podkreślić aktualny stan emocjonalny lub sytuacyjny, można użyć estar:

• Estoy viudo/a: Obecnie jestem wdowcem/wdową (z naciskiem na bieżącą sytuację).

Czasownika ESTAR używamy też, aby określić lokalizację, położenie jakiegoś przedmiotu lub miejsca, w którym znajduje się dana osoba.

Está el padre en casa? – Czy tata jest w domu?
Las patatas estan en la olla. – Ziemniaki są w garnku.

Czasownika ESTAR również używamy w zwrotach, takich jak:

Está bien – Dobrze
Está mal – Żle
Está harto – Ma dość
¿Quién está harto de comidas congeladas? Kto ma dość mrożonych posiłków? Kto jest zmęczony / ma dość mrożonych posiłków / mrożonek
Está claro – To jasne

Gdy chcemy powiedzieć, że ubranie dobrze na kimś leży, również użyjemy ESTAR.

¿Cómo me está esta camisa/camiseta? – Jak na mnie leży ta koszula / koszulka?

Pamiętajmy. Istnieje łatwa reguła, którą warto zapamiętać: po czasowniku ESTAR nigdy nie postawimy rzeczownika.

Kiedy używać ser, a kiedy estar?

Poznajmy zatem różnice w kontekście użycia czasowników ser oraz estar. Ciekawostką jest to, że ich użycie jest czasami zaskakująco różne, a wybór czasownika determinuje znaczenie wypowiedzi. 

Język hiszpański kładzie szczególnie duży nacisk na rozróżnienie między ser (odnoszącym się do cech stałych i tożsamości) a estar (odnoszącym się do stanów przejściowych i lokalizacji), co prowadzi do różnic w znaczeniu zdania, które mogą być trudne do uchwycenia dla osób uczących się języka hiszpańskiego.

Na przykład, ser aburrido oznacza być nudnym (cecha stała), podczas gdy estar aburrido oznacza być znudzonym (stan chwilowy).  Sprawdź poniższe wyrażenia:

Wyrażenie z SER | Znaczenie

• es claro → jest jasny (kolor)
• es verde → jest zielony (kolor)
• es negro → jest czarny (kolor)
• es aburrido → jest nudny
• es camarero → jest kelnerem
• es cerrado → jest zamknięty w sobie
• es listo → jest sprytny
• es malo → jest zły
• es rico → jest bogaty
• es vivo → jest żywy (energiczny)

Wyrażenie z ESTAR | Znaczenie

• está claro → jest jasne (zrozumiałe)
• está verde → jest zielony (początkujący, niedojrzały)
• está negro → jest zdenerwowany
• está aburrido → jest znudzony
• está de camarero → pracuje tymczasowo jako kelner
• está cerrado → jest zamknięty (np. sklep)
• está listo → jest gotowy
• está malo → jest chory
• está rico → jest smaczny
• está vivo → jest żywy (żyje)

Poznanych czasowników najlepiej uczyć się w kontekście, aby uniknąć niepotrzebnych nieporozumień. 

Czasownik haber (hay)

Czasownik haber w formie hay oznacza po prostu jest / są i używany jest do opisywania położenia różnych rzeczy i osób, definiowania ich istnienia. 

Odmiana haber w formie osobowej jest bardziej skomplikowana i używana w czasach złożonych, dlatego skoncentrujemy się na formie hay.

Hay un libro en la mesa. Na stole jest książka.
Hay muchas personas en la playa. Na plaży jest wiele osób.
Hay una fiesta esta noche. Dziś wieczorem jest impreza.
Hay dos coches en el garaje. W garażu są dwa samochody.
Hay una solución para cada problema. Na każdy problem jest rozwiązanie.

Trzeci czasownik, którym jest HABER jest używany do opisywania istnienia czegoś, definiowania położenia rzeczy i nieznanych nam osób. Wyrażamy tym czasownikiem egzystencję, istnienie czegoś. 

Ważną zasadą jest to, że po czasowniku HABER nie można używać rodzajników określonych. Podmiot takich zdań może być poprzedzony rodzajnikiem nieokreślonym (un, unos, una, unas), liczebnikiem (dos, tres), zaimkiem nieokreślonym (np. algún, ningún, mucho, poco) lub może występować bez rodzajnika.
 
En esta tienda hay una dependiente. – W tym sklepie jest sprzedawczyni.
No hay ningún estanco por aquí. – Tutaj nie ma żadnego kiosku.
En Cracovia no hay metro. – W Krakowie nie ma metra.
Encima de la mesa hay dos peras. – Na stole są dwie gruszki.

Ćwiczenie na użycie czasowników SER, ESTAR i HABER

Alejandro _______ de mal humor. – Alejandro jest w złym humorze
¿La comida ya ________ lista? – Czy jedzenie jest już gotowe?
Estudiamos en la universidad, entonces ________ estudiantes. – Studiujemy na uniwersytecie, więc jesteśmy studentami.
En mi barrio no ______ cine. – W mojej dzielnicy nie ma kina.
Marta ______ novia de Juan. – Marta jest dziewczyną Juana.
Mis padres ________ divorciados. – Moi rodzice są rozwiedzieni.
Ellas _______ primas. – One są kuzynkami.
¿Dónde _______ Maria? – Gdzie jest Maria?
______ un problema. – Jest problem.
Pablo _________ polaco, pero vive en Inglaterra. – Pablo jest Polakiem, ale mieszka w Anglii.

Odpowiedzi:

1. Está

2. Está

3. Es

4. Somos

5. Hay

6. Es

7. Están

8. Son

9. Está

10. Hay

Więcej w linku: https://www.jezykiobce.pl/blog/aktualnosci/ser-estar-czy-haber-ktory-hiszpanski-czasownik-byc-wybrac

Więcej w linku: https://www.jezykiobce.pl/blog/aktualnosci/ser-estar-czy-haber-ktory-hiszpanski-czasownik-byc-wybrac